✅ مقدمه
پس از فوت هر فرد، داراییهای او اعم از اموال منقول و غیرمنقول، حقوق، مطالبات و حتی بدهیها، به وراث قانونی یا وصی منتقل میشود. اما برای اثبات این انتقال، لازم است وراث با مراجعه به مرجع صالح قضایی، گواهی انحصار وراثت اخذ نمایند. این فرآیند حقوقی، در کنار موضوعاتی نظیر تقسیم ترکه، فروش اموال متوفی، پرداخت دیون، و اجرای وصیت، جزو مهمترین مراحل پس از فوت هر فرد محسوب میشود.
در این مقاله، تمامی ابعاد موضوع انحصار وراثت و تقسیم ترکه را با استناد به قوانین موضوعه، رویه قضایی و نمونه عملی، بررسی میکنیم. اگر به دنبال بهترین وکیل انحصار وراثت در کاشان هستید، این راهنما برای شما تهیه شده است.
✅ مفهوم انحصار وراثت در قانون
مطابق ماده ۲۰ قانون امور حسبی:
“هر گاه کسی فوت کند، اشخاصی که خود را وارث میدانند میتوانند از دادگاه درخواست کنند که تصدیق شود وارث آن متوفی چه کسانی هستند و سهم هر یک چه مقدار است.”
در واقع، گواهی انحصار وراثت، سند رسمی است که مشخص میکند:
- چه کسانی وارث متوفی هستند
- نسبت آنان با متوفی چیست
- سهمالارث هر یک از وراث چقدر است
✅ مرجع صالح برای رسیدگی به انحصار وراثت
تا پیش از سال ۱۳۹۴، رسیدگی به درخواستهای انحصار وراثت در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی بود. اما با تصویب قانون شوراهای حل اختلاف در سال ۱۳۹۴، طبق ماده ۹ بند (الف) این قانون، صلاحیت رسیدگی به امور حسبی از جمله صدور گواهی انحصار وراثت به شورای حل اختلاف واگذار شده است:
“رسیدگی به امور حسبی از قبیل صدور گواهی انحصار وراثت، در صلاحیت شورای حل اختلاف محل اقامت آخرین متوفی است.”
✅ مدارک لازم برای دریافت گواهی انحصار وراثت
- گواهی فوت صادره از ثبت احوال
- شناسنامه و کارت ملی متوفی
- شناسنامه و کارت ملی تمام ورثه
- استشهادیه محضری با امضای سه نفر شاهد (در دفتر اسناد رسمی)
- فرم درخواست گواهی انحصار وراثت
- در صورت وجود وصیتنامه رسمی یا عادی، ارائه آن
✅ مراحل قانونی درخواست انحصار وراثت
۱. تکمیل مدارک و استشهادیه محضری ۲. ثبت درخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ۳. ارجاع پرونده به شورای حل اختلاف ۴. بررسی و استعلامات لازم از ثبت احوال، سازمان ثبت اسناد، یا اداره دارایی (در صورت لزوم) ۵. انتشار آگهی در روزنامه کثیرالانتشار (در موارد انحصار وراثت نامحدود) ۶. صدور گواهی انحصار وراثت در صورت عدم وصول اعتراض در مهلت مقرر قانونی (یک ماه)
✅ انواع گواهی انحصار وراثت
- محدود: اگر ترکه کمتر از ۳۰۰ میلیون تومان باشد، گواهی بدون انتشار آگهی صادر میشود.
- نامحدود: در مواردی که ترکه بیش از سقف تعیینشده است، صدور گواهی نیاز به انتشار آگهی دارد.
✅ تقسیم ترکه چیست؟
پس از صدور گواهی انحصار وراثت، اگر بین ورثه توافق وجود داشته باشد، میتوانند ترکه را میان خود تقسیم نمایند. اما در صورت اختلاف، مطابق ماده ۳۰۰ قانون امور حسبی:
“در صورتی که بین ورثه در مورد تقسیم ترکه اختلاف باشد، هر یک از آنان میتواند از دادگاه درخواست تقسیم نماید.”
بر اساس ماده ۸۶۸ قانون مدنی:
“مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی محقق نمیشود مگر پس از ادای دیون و حقوق متعلقه به ترکه.”
یعنی تقسیم ترکه مشروط به تسویه بدهیهای متوفی، اجرای وصیت، و امور مالیاتی است.
✅ هزینههای قانونی انحصار وراثت
- هزینه ثبت درخواست در دفاتر خدمات قضایی
- هزینه استشهادیه در دفتر اسناد رسمی
- هزینه انتشار آگهی (در موارد نامحدود)
- حقالوکاله وکیل در صورت استفاده از خدمات حقوقی
📄 نمونه دادخواست انحصار وراثت
ریاست محترم شورای حل اختلاف شهرستان کاشان
با سلام و احترام
اینجانب سید میثم رضویه، به وکالت از خانم ……… محمدی، تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت مرحوم …….. محمدی را دارم. متوفی در تاریخ ۱۴۰۳/۰۹/۱۰ فوت نموده و وراث قانونی وی عبارتند از:
۱. ف…….. محمدی (همسر) ۲. ……… محمدی (پسر) ۳. …….. محمدی (دختر)
با عنایت به استشهادیه پیوست و مستند به مواد ۲۰ تا ۲۶ قانون امور حسبی، صدور گواهی انحصار وراثت مورد تقاضاست.
با احترام سید میثم رضویه – وکیل پایه یک دادگستری
📜 نمونه دادنامه انحصار وراثت
رأی شورای حل اختلاف شعبه ۲ کاشان
در خصوص درخواست خانم …… محمدی به وکالت از وراث مرحوم …… محمدی، به خواسته صدور گواهی انحصار وراثت، با عنایت به بررسی مدارک، استشهادیه محضری و عدم وصول اعتراض، شورای حل اختلاف به استناد مواد ۲۰ الی ۲۶ قانون امور حسبی رأی به صدور گواهی انحصار وراثت صادر مینماید.
وراث عبارتند از:
- ……… محمدی (همسر): ۱/۸ از ترکه
- ……… محمدی (پسر): ۷/۱۶ از ترکه
- ……….محمدی (دختر): ۷/۱۶ از ترکه
🧑⚖️ نقش وکیل در انحصار وراثت و تقسیم ترکه
حضور یک وکیل متخصص امور ارث در کاشان به شما کمک میکند:
- مدارک لازم را بدون نقص تهیه کنید
- فرآیند را تسریع نمایید
- از اختلاف بین ورثه جلوگیری کنید
- مالیات بر ارث را دقیق محاسبه نمایید
- در صورت لزوم، اقدام قضایی برای تقسیم انجام دهید
☎️ وکیل انحصار وراثت در کاشان
اگر به دنبال وکیلی متخصص و مورد اعتماد برای پرونده انحصار وراثت، تقسیم ترکه یا دعوای مطالبه سهمالارث در کاشان هستید، با سید میثم رضویه، وکیل پایه یک دادگستری در کاشان تماس بگیرید.
📍 www.vakilkashan.com 📞 مشاوره تخصصی حضوری و تلفنی در امور ارث، وصیت، مالیات بر ارث، و تقسیم ترکه
09133637367 – 03155801041
