صلح‌نامه و مشکلات آن؛ چه مواردی باعث ابطال صلح‌نامه می‌شود؟

وب‌سایت: www.vakilkashan.com | تلفن دفتر: ۰۳۱۵۵۸۰۱۰۴۱ | ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷

✅ صلح‌نامه چیست؟

صلح‌نامه قراردادی است که طرفین برای رفع اختلاف، انتقال مال، اسقاط حق یا تعیین تکلیف یک رابطه حقوقی تنظیم می‌کنند. این قرارداد ممکن است در قالب رسمی یا عادی منعقد شود و برخلاف تصور عموم، تنها مختص پایان اختلافات نیست بلکه می‌تواند جانشین بسیاری از عقود دیگر همچون بیع، اجاره، معاوضه و حتی هبه شود.

⚠️ صلح‌نامه چه زمانی مشکل‌ساز می‌شود؟

گرچه صلح از لحاظ شرعی و قانونی عقدی مشروع و مورد حمایت قانون‌گذار است، اما در عمل مشکلات فراوانی در دعاوی ناشی از صلح‌نامه‌ها مشاهده می‌شود؛ از جمله:

• صلح بدون قصد و رضای واقعی
• صلح در ظاهر ولی در باطن صوری یا پوششی
• صلح متقابل با دو سند جداگانه اما وابسته (که در صورت بی‌اعتباری یکی، دیگری نیز دچار اشکال می‌شود)
• عدم اهلیت یا محجور بودن یکی از طرفین
• تنظیم صلح‌نامه بر مال غیر یا مال مشاع بدون اذن سایر شرکا
• و حتی سوء استفاده از صلح‌نامه برای دور زدن قوانین ارث یا حقوق زوجه

❌ چه مواردی باعث بطلان صلح‌نامه می‌شود؟

بر اساس تجربه و استناد به رویه قضایی، موارد زیر از مهم‌ترین علل بطلان یا بی‌اعتباری صلح‌نامه‌ها هستند:

1. فقدان قصد و رضا (ماده 190 و 191 قانون مدنی)

اگر یکی از طرفین صلح‌نامه مدعی شود که از محتوای قرارداد آگاهی نداشته یا به اشتباه آن را امضا کرده است، می‌تواند با اثبات این موضوع، دعوای بطلان مطرح کند.

2. صلح صوری (بر اساس ماده 218 قانون مدنی)

صلح‌نامه‌ای که به قصد فریب یا فرار از دین یا دور زدن قانون تنظیم شده باشد، در صورت اثبات صوری بودن، باطل است.

3. عدم تقارن و تقابل دو صلح‌نامه وابسته

در مواردی که دو صلح‌نامه هم‌زمان تنظیم شده ولی یکی در قالب مزرعه، دیگری در قالب آپارتمان است، اگر یکی باطل شود، وابستگی و تأثیر آن بر صلح‌نامه دیگر محل اختلاف و دعوا خواهد شد.

4. عدم اهلیت یکی از طرفین (ماده 210 قانون مدنی)

اگر یکی از طرفین، محجور یا فاقد رشد و تمیز باشد، صلح‌نامه ممکن است باطل یا قابل فسخ باشد.

5. صلح بر مال غیر بدون اذن (ماده 674 قانون مدنی)

اگر صلح‌نامه بر مالی تنظیم شود که متعلق به دیگران بوده یا در مالکیت انحصاری مصالح نباشد، امکان بطلان وجود دارد.

تحلیل فنی و کاربردی مواد ۷۵۲ تا ۷۷۰ قانون مدنی در باب عقد صلح

مواد ۷۵۲ تا ۷۷۰ قانون مدنی، فصل جامعی را به عقد صلح اختصاص داده‌اند؛ عقدی که به‌عنوان یکی از منعطف‌ترین و پرکاربردترین نهادهای حقوق مدنی شناخته می‌شود. مطابق ماده ۷۵۲، صلح ممکن است در مورد رفع تنازع موجود، یا جلوگیری از تنازع احتمالی، یا حتی بدون وجود هیچ‌گونه نزاع صورت گیرد. این ماده، قلمروی گسترده‌ای برای استفاده از عقد صلح ترسیم می‌کند و از این حیث آن را متمایز از سایر عقود معین می‌سازد.

در مواد بعدی، قانون‌گذار به ویژگی‌های صلح از جمله لازم بودن عقد (ماده ۷۵۴)، امکان انجام آن در مقام عقود دیگر (ماده ۷۵۸)، مشروعیت موضوع صلح (ماده ۷۵۵) و تفاوت صلح با قراردادهای الحاقی یا مجانی مانند هبه و ابراء پرداخته است. همچنین در مواد ۷۶۱ تا ۷۶۳، احکام صلح مبتنی بر اقرار، انکار، یا سکوت طرفین در دعوا بررسی شده است که نقش بسیار مهمی در تحلیل دعاوی حقوقی ایفا می‌کنند.

علاوه بر این، ماده ۷۶۴ صلح را از بطلان، فسخ یا اقاله در صورتی که مشتمل بر امر باطل یا نامشروع باشد، معاف ندانسته است. این امر نشان‌دهنده آن است که علیرغم انعطاف عقد صلح، همچنان باید قیود مشروعیت و اهلیت در آن رعایت شود.

در مجموع، این مواد نه تنها چارچوب قانونی عقد صلح را تبیین می‌کنند بلکه آن را به‌عنوان ابزاری کارآمد در حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، جلوگیری از اطاله دادرسی و تنظیم توافقات پیچیده در امور خانوادگی، تجاری، املاک و غیره تثبیت می‌نمایند. وکلای خبره با شناخت دقیق این مواد، می‌توانند از عقد صلح به‌عنوان ابزار راهبردی در تدوین قراردادها یا حل‌وفصل دعاوی بهره‌مند شوند

💼 توصیه حقوقی وکلای متخصص

در دعاوی املاک و صلح‌نامه‌ها در کاشان، به شما توصیه می‌گردد

1. پیش از تنظیم هرگونه صلح‌نامه، حتماً از وکیل متخصص مشورت بگیرید؛
2. اگر با صلح‌نامه‌ای روبرو هستید که در آن خود یا اعضای خانواده‌تان متضرر شده‌اید، طرح دعوای بطلان، تنفیذ یا الزام می‌تواند راهکار شما باشد؛
3. اسناد و مدارک وابسته مانند قول‌نامه، استعلامات ثبتی، پیامک‌ها، و حتی فایل صوتی می‌توانند در اثبات یا ابطال صلح‌نامه نقش اساسی ایفا کنند.

📍 تماس با دفتر وکالت سید میثم رضویه و سوده مینوئی در کاشان

برای مشاوره تخصصی در زمینه صلح‌نامه، املاک، دعاوی ملکی و کیفری می‌توانید با دفتر وکالت ما تماس بگیرید:

• 📍 آدرس: کاشان، بلوار دانش، دانش ۲۳، مجتمع امین، طبقه چهارم
• ☎️ تلفن تماس: ۰۳۱۵۵۸۰۱۰۴۱
• 📱 : ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷
• 🌐 وب‌سایت: www.vakilkashan.com