⚖️ مقدمه
ارث زن دوم در صورت فوت شوهر یکی از حساسترین و پرچالشترین موضوعات در حقوق خانواده ایران است.
با توجه به فقه اسلامی و قانون مدنی، تعیین سهمالارث همسر دوم بستگی به عواملی چون عقد دائم یا موقت، وجود یا عدم وجود فرزند و حتی وضعیت طلاق دارد.
👨⚖️ در این مقاله با استناد به مواد ۹۴۶، ۹۴۸ و ۹۴۹ قانون مدنی، به بررسی جامع این موضوع میپردازیم.
📝 شرایط کلی ارثبری زن دوم
برای اینکه همسر دوم بتواند از شوهر فوتشده ارث ببرد، وجود شرایط زیر الزامی است:
- عقد دائم باشد (در عقد موقت ارث نیست مگر با وصیت).
- زن در زمان فوت شوهر در قید حیات باشد.
- طلاق بائن یا اتمام عده طلاق رجعی رخ نداده باشد.
ماده ۹۴۶ قانون مدنی:
“زن از اموال منقول شوهر و از قیمت اموال غیرمنقول به نسبت معین ارث میبرد.”
📚 ارث زن دوم در عقد دائم
- اگر شوهر فوت کند و زن دوم در عقد دائم باشد، وی از شوهر ارث میبرد.
- میزان ارثبری به وجود یا عدم وجود فرزند بستگی دارد.
| وضعیت | میزان ارث |
|---|---|
| شوهر فرزند ندارد | زن دوم یکچهارم ارث میبرد |
| شوهر فرزند دارد | زن دوم یکهشتم ارث میبرد |
✅ در صورت تعدد زوجات، این سهم بین همسران برابر تقسیم میشود.
📜 ارث زن دوم در عقد موقت
- در عقد موقت (صیغه)، زن به صورت قانونی از شوهر ارث نمیبرد.
- مگر اینکه شوهر در زمان حیاتش با وصیت تا یکسوم اموال را به نفع او تعیین کند.
ماده ۹۴۷ قانون مدنی:
“زوجین در نکاح منقطع از یکدیگر ارث نمیبرند.”
💔 ارث زن دوم در طلاق رجعی و بائن
| نوع طلاق | وضعیت ارثبری |
|---|---|
| طلاق رجعی | اگر شوهر در عده فوت کند، زن دوم ارث میبرد |
| طلاق بائن | زن دوم از شوهر ارث نمیبرد |
📈 نحوه تقسیم ارث بین زن اول و زن دوم
اگر شوهر چند همسر دائم داشته باشد:
- سهمالارث زوجه (چه اول چه دوم) در مجموع همان یکچهارم یا یکهشتم خواهد بود.
- سپس این سهم بین همه همسران به طور مساوی تقسیم میشود.
مثال:
- شوهر دو همسر دائم دارد و دارای فرزند است ➔ یکهشتم اموال بین دو زن نصف میشود (هر کدام یکشانزدهم).
🧠 نکات مهم حقوقی درباره ارث زن دوم
- زن دوم تنها از اموال منقول و قیمت اموال غیرمنقول ارث میبرد، نه عین زمین یا ملک.
- اگر شوهر وصیت کند بیش از یکسوم اموالش به زن دوم برسد، نیاز به رضایت سایر وراث دارد.
- وجود فرزند از همسر دیگر یا فرزندان مشترک تاثیری بر میزان سهم زن دوم ندارد (فقط تعیین میکند سهم یکچهارم باشد یا یکهشتم).
📝 نمونه دادخواست تقسیم ترکه با وجود زن دوم
ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی کاشان
با سلام؛
اینجانب [نام خواهان] با توجه به فوت مرحوم [نام متوفی] که در زمان فوت دارای دو همسر دائم (از جمله اینجانب) بود و با استناد به گواهی انحصار وراثت پیوست، درخواست تقسیم ترکه و مطالبه سهمالارث خود از اموال منقول و قیمت اموال غیرمنقول را دارم.
با احترام
[نام و امضای خواهان]
📜 نمونه دادنامه تقسیم ارث زن دوم
شعبه … دادگاه عمومی حقوقی کاشان
با توجه به گواهی انحصار وراثت و مدارک ارائهشده، و مستند به مواد ۹۴۶ و ۹۴۸ قانون مدنی، دادگاه حکم به تقسیم ترکه به میزان یکهشتم سهم زن دوم (و تقسیم مساوی با زن اول) از اموال منقول و قیمت اموال غیرمنقول صادر مینماید.
📅 تاریخ صدور رأی: [تاریخ]
🖋 قاضی محترم شعبه …
❓ سوالات متداول درباره ارث زن دوم
✔️ آیا زن دوم بدون عقد دائم از شوهر ارث میبرد؟
خیر، در عقد موقت (صیغه)، زن دوم ارث نمیبرد مگر با وصیت قانونی.
✔️ اگر شوهر قبل از طلاق رجعی فوت کند، زن دوم ارث میبرد؟
بله، در مدت عده طلاق رجعی، زن هنوز همسر قانونی محسوب شده و ارث میبرد.
✔️ آیا زن دوم از زمین کشاورزی شوهر ارث میبرد؟
از قیمت زمین ارث میبرد، نه از خود زمین (طبق ماده ۹۴۸ قانون مدنی).
✔️ اگر شوهر وصیت کند همه اموالش به زن دوم برسد، آیا معتبر است؟
خیر، فقط تا یکسوم دارایی بدون اجازه سایر وراث قابل وصیت است. مازاد بر آن نیاز به رضایت دارد.
👩⚖️ معرفی وکلای متخصص در دعاوی ارث و تقسیم ترکه
🧑⚖️ سید میثم رضویه
وکیل پایه یک دادگستری
کارشناس ارشد حقوق خصوصی
متخصص در دعاوی ارث، انحصار وراثت و تقسیم ترکه در کاشان
👩⚖️ سوده مینوئی
وکیل پایه یک دادگستری
دارای تجربه در دعاوی خانواده، وراثت، و فروش مال مشاعی
📞 تماس با دفتر وکالت در کاشان
📱 ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷
☎️ ۰۳۱۵۵۸۰۱۰۴۱
📍 دفتر وکالت در کاشان: مشاهده در گوگل مپ