اثبات وقوع عقد شفاهی هبه و رجوع از هبه با استناد به قوانین

مقدمه

هبه یکی از عقود رایج در نظام حقوقی ایران است که در بسیاری از روابط خانوادگی، دوستانه و اجتماعی مورد استفاده قرار می‌گیرد. اما گاهی پس از وقوع هبه، واهب یا ذی‌نفعان وی، به دلایل مختلف قصد رجوع یا انکار وقوع عقد را دارند. در این مقاله به بررسی قابلیت اثبات عقد شفاهی هبه و شرایط رجوع از آن خواهیم پرداخت؛ همچنین به تفصیل از مواد قانونی مرتبط در قانون مدنی، قانون آیین دادرسی مدنی و سایر منابع معتبر استفاده خواهد شد.

تعریف عقد هبه

بر اساس ماده ۷۹۵ قانون مدنی:

«هبه عقدی است که به موجب آن یک نفر مالی را مجاناً به دیگری تملیک می‌کند.»

از این تعریف مشخص است که هبه عقدی معوض نیست و به صورت رایگان و بدون عوض انجام می‌شود.

شروط صحت عقد هبه

بر اساس مواد ۱۹۰ و ۷۹۷ قانون مدنی، شرایط صحت عقد هبه عبارتند از:

1. قصد و رضای طرفین (ماده ۱۹۰ ق.م.)
2. اهلیت طرفین
3. موضوع معین (مال قابل تملیک)
4. قبض مال موهوبه (ماده ۷۹۸ ق.م.)

«تمام شدن هبه موقوف است به قبض و اقباض مگر در مورد صغیر یا مجنون که ولیّ آنها قبض می‌کند.»

آیا هبه به صورت شفاهی معتبر است؟

بر اساس قانون مدنی، برای درستی عقد هبه، لزومی به کتبی بودن آن نیست و می‌تواند شفاهی و با ایجاب و قبول زبانی محقق شود. شرط اساسی، تحقق قبض و اقباض است.

مستند قانونی:

• ماده ۷۹۸ قانون مدنی به‌صراحت قبض را شرط صحت هبه می‌داند، نه مکتوب بودن آن.
• ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی تعریف سند را آورده ولی هیچ ماده‌ای در قانون مدنی یا آیین دادرسی مدنی، کتبی بودن را برای صحت هبه الزامی نکرده است.

اثبات عقد شفاهی هبه

با توجه به اینکه عقد هبه ممکن است شفاهی باشد، در صورت بروز اختلاف، اثبات آن به طرق قانونی زیر ممکن است:

۱. شهادت شهود

مطابق مواد ۱۲۵۸ و ۱۳۰۹ قانون مدنی و ماده ۲۳۰ قانون آیین دادرسی مدنی، شهادت می‌تواند دلیلی بر اثبات عقد شفاهی باشد، مشروط به اینکه:

• دعوا قابل اثبات با شهادت باشد (زیر ۵۰ میلیون تومان یا توافق قبلی)
• شهود دارای شرایط قانونی باشند (عدالت، بلوغ، عقل، عدم تعارض نفع)

۲. امارات قضایی

مانند تصرفات متصرف، اظهارات قبلی واهب، تحویل مال موهوبه به متهب، یا اقرار در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند از نظر دادگاه به عنوان اماره‌ای بر وقوع هبه تلقی شود.

۳. اقرار

بر اساس ماده ۱۲۷۵ قانون مدنی، هرگاه کسی اقرار به وقوع عقد هبه کند، دیگر نیازی به سند یا شاهد نیست.

رجوع از هبه

رجوع از هبه به معنی بازپس‌گیری مال موهوبه است. قانون مدنی در ماده ۸۰۳ مقرر می‌دارد:

«واهب می‌تواند هر وقت بخواهد از هبه رجوع کند، مگر در مواردی که قانون استثنا کرده است.»

شرایط رجوع:

1. هبه غیر معوض باشد (ماده ۸۰۳ ق.م.)
2. عین موهوبه موجود باشد
3. در تصرف متهب باشد
4. هبه به اقارب نسبی نباشد (ماده ۸۰۶)
5. تغییر اساسی در مال موهوبه رخ نداده باشد (ماده ۸۰۷)

موانع رجوع از هبه (مواد ۸۰۴ تا ۸۰۷ ق.م.)

• از بین رفتن عین موهوبه: اگر عین از بین برود، رجوع ممکن نیست.
• انتقال مال به غیر: اگر متهب آن را بفروشد، رجوع ممکن نیست.
• تغییر عین: اگر مال موهوبه تبدیل شود (مثلاً مصالح تبدیل به ساختمان شود)
• هبه به اقارب نسبی (مثلاً فرزند یا پدر): غیرقابل رجوع است.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

1. عقد هبه می‌تواند شفاهی باشد و الزام قانونی برای تنظیم سند رسمی یا عادی ندارد.
2. قبض مال شرط صحت عقد هبه است، نه مکتوب بودن.
3. اثبات وقوع هبه شفاهی، با شهادت، امارات قضایی، اقرار و قرائن عرفی ممکن است.
4. واهب حق رجوع دارد مگر در موارد استثنا شده مانند هبه به اقارب یا در صورت تلف یا انتقال مال.
5. رجوع از هبه باید با دادخواست رسمی و با رعایت مواد قانونی صورت گیرد.

کاربرد عملی برای وکلا و موکلین

• در صورت فقدان سند، جمع‌آوری شواهد، اقرار و شهادت اهمیت مضاعفی دارد.
• هنگام تنظیم هبه، حتی شفاهی، توصیه می‌شود تحویل رسمی یا نوشتاری مال و شهود معتبر لحاظ شود.
• در هنگام رجوع، واهب باید به مواد ۸۰۳ تا ۸۰۷ قانون مدنی توجه ویژه‌ای داشته باشد، و برای جلوگیری از دعوای متقابل، با مشورت وکیل اقدام نماید.

اطلاعات تماس برای مشاوره حقوقی وکیل هبه در کاشان و وکیل رجوع از هبه در کاشان

📍 کاشان، بلوار دانش، دانش ۲۳، مجتمع امین، طبقه چهارم
👨‍⚖️ سید میثم رضویه | 👩‍⚖️ سوده مینویی
☎️ ۰۳۱-۵۵۸۰۱۰۴۱
📱 ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷
🌐 www.vakilkashan.com

نکات تکمیلی و کاربردی در باب رجوع از هبه با استناد به قوانین

۱. رجوع صریح و رجوع ضمنی

رجوع از هبه ممکن است به صورت صریح یا ضمنی باشد. در رجوع صریح، واهب با اعلام رسمی یا دادخواست قضایی، اراده خود را به رجوع اعلام می‌نماید. اما رجوع ضمنی نیز در مواردی از سوی دادگاه قابل پذیرش است، از جمله:

• واهب بدون اطلاع متهب، مال موهوبه را به دیگری اجاره داده یا واگذار کرده باشد.
  این رفتار می‌تواند کاشف از اراده واهب به بازپس‌گیری مال موهوبه تلقی شود.

۲. موارد سلب حق رجوع طبق قانون مدنی

بر اساس ماده ۸۰۳ قانون مدنی و بندهای ذیل آن، در مواردی خاص حق رجوع از هبه ساقط می‌شود:

بند ۱) هبه به اقارب

اگر واهب مال را به پدر، مادر، فرزندان یا نوادگان خود هبه کرده باشد، دیگر نمی‌تواند رجوع کند.
📌 مبنای قانونی: بند 1 ماده 803 ق.م.

بند ۲) هبه معوض با قبض عوض

اگر هبه در برابر عوضی هرچند اندک صورت گرفته و عوض نیز قبض شده باشد، واهب دیگر حق رجوع ندارد.
📝 توجه: صرف تعیین شرط عوض، مانع رجوع نیست؛ بلکه تحقق قبض عوض مانع است.
📌 مبنای قانونی: بند 2 ماده 803 ق.م.

بند ۳) خروج عین موهوبه از مالکیت متهب

اگر عین موهوبه از مالکیت متهب خارج گردد، مثلاً فروخته شود یا به دیگری واگذار گردد، حق رجوع از بین می‌رود؛ حتی اگر دوباره به مالکیت متهب بازگردد.
📌 مبنای قانونی: بند 3 ماده 803 ق.م.

ماده 805) فوت واهب یا متهب

با فوت واهب یا متهب، حق رجوع ساقط می‌شود و این حق به ورثه منتقل نمی‌گردد.
📌 مبنای قانونی: ماده 805 ق.م.

۳. نکات تکمیلی فقهی و عملی در رجوع از هبه

🟩 اثر رجوع فقط به آینده است

رجوع از هبه اثر قهقرایی ندارد. به بیان دیگر، منافع گذشته ملک موهوبه متعلق به متهب باقی می‌ماند و واهب نمی‌تواند نسبت به آن ادعایی داشته باشد.

🟩 عدم ثبت رسمی، مانع رسیدگی نیست

در اموال غیرمنقول، عدم ثبت رسمی هبه مانع از رسیدگی قضایی به دعوای رجوع از هبه نخواهد بود، مشروط بر آن‌که هبه واقع شده و قبض نیز انجام شده باشد.

🟩 واگذاری بدون تعیین ماهیت

اگر مالی به فردی واگذار شود بدون اینکه صریحاً به عنوان هبه معرفی شده باشد، نمی‌توان آن را صرفاً هبه تلقی کرد. در نتیجه، قابلیت رجوع از آن نیز تابع اثبات ماهیت حقوقی آن واگذاری است.

🟩 هبه در برابر رضایت به نکاح

چنانچه هبه در مقابل رضایت به ازدواج یا برقراری رابطه زوجیت صورت گیرد، نوعی هبه معوض محسوب شده و مطابق بند دوم ماده 803، قابل رجوع نخواهد بود در صورتی که عوض (رضایت به نکاح) تحقق یافته باشد.

🟩 قبض قبلی کافی است

در صورتی که عین موهوبه پیش از عقد هبه در ید متهب باشد (مثلاً در اجاره یا امانت)، نیازی به قبض جدید نیست و هبه صحیح و کامل تلقی می‌شود.

۴. شرط خیار در هبه

بر اساس اصول کلی عقود، قرار دادن شرط خیار فسخ در هبه نیز اصولاً صحیح است، مگر اینکه با ماهیت عقد هبه (غیرمعوض بودن) تعارض پیدا کند.
در نتیجه، اگر طرفین توافق کنند که واهب تا مدت مشخصی حق فسخ یا رجوع داشته باشد، این شرط نیز نافذ و معتبر است.

نتیجه‌گیری نهایی

رجوع از هبه از پیچیده‌ترین موضوعات حقوق مدنی است که مبنای فقهی و قانونی آن در تلاقی اراده و عدالت قرار دارد. برای رجوع مؤثر و قانونی، باید:

و در صورت بروز اختلاف، با دلایل و ادله قانونی از جمله شهادت، اقرار، یا قرائن عرفی اقدام به اثبات گردد.

نوع هبه (معوض یا غیرمعوض) مشخص باشد؛

عین مال موهوبه موجود باشد و منتقل نشده باشد؛

موانع قانونی (مانند هبه به اقارب یا قبض عوض) وجود نداشته باشد؛

📚 مستندات قانونی مرتبط با دعوای تأیید رجوع از هبه

📌 ۱. ماده ۸۰۳ قانون مدنی – اصل جواز رجوع از هبه

«بعد از قبض نیز واهب می‌تواند با بقای عین موهوبه از هبه رجوع کند، مگر در موارد ذیل:
۱. در صورتی که متهب پدر یا مادر و یا اولاد واهب باشد.
۲. در صورتی که هبه معوض بوده و عوض هم داده شده باشد.
۳. در صورتی که عین موهوبه از ملکیت متهب خارج شده یا متعلق حق غیر واقع شود، خواه قهراً مثل این‌که متهب به واسطه‌ی فلس محجور شود، خواه اختیاراً مثل این‌که عین موهوبه به رهن داده شود.
۴. در صورتی که در عین موهوبه تغییری حاصل شود.»

🔍 تحلیل ماده ۸۰۳:

• اصل، جواز رجوع از هبه است و این حق برای واهب، مادام که شرایط باقی باشد، موجود است.
• اما استثنائات چهارگانه در این ماده، از موارد سقوط حق رجوع محسوب می‌شود.
• به طور خلاصه، رجوع امکان‌پذیر است مگر اینکه:
  • هبه به اقارب نسبی (والدین یا اولاد) باشد؛
  • عوضی پرداخت شده باشد؛
  • عین مال منتقل یا در وثیقه یا حق ثالث قرار گرفته باشد؛
  • عین موهوبه تغییر کرده باشد (مثلاً تخریب و بازسازی یا ترکیب با مال دیگر).

📌 ۲. ماده ۸۰۴ قانون مدنی – وضعیت منافع پس از رجوع

«در صورت رجوع واهب، نماءات عین موهوبه اگر متصل باشد، مال واهب و اگر منفصل باشد، مال متهب خواهد بود.»

🔍 تحلیل ماده ۸۰۴:

• نماء متصل (مانند رشد درخت یا ساخت بنای متصل): متعلق به واهب است؛ چون جزئی از عین موهوبه محسوب می‌شود.
• نماء منفصل (مانند میوه، درآمد اجاره، منافع تجاری): متعلق به متهب است؛ زیرا در زمان تملک او حاصل شده و خارج از عین است.

📌 دیگر مستندات قانونی و قضایی قابل استناد در دعوای رجوع از هبه

🔹 ماده ۸۰۵ قانون مدنی – فوت و سقوط حق رجوع

«حق رجوع بعد از فوت واهب یا متهب ساقط می‌شود.»

🔍 یعنی:

• دعوای رجوع فقط در زمان حیات واهب و متهب مطرح‌شدنی است.
• وراث واهب یا متهب نمی‌توانند دعوای رجوع را ادامه دهند مگر قبل از فوت اقامه شده باشد.

🔹 ماده ۸۰۶ قانون مدنی – هبه به اقارب

«هبه به اقارب را نمی‌توان رجوع کرد.»

🔍 اقارب در این ماده صرفاً پدر، مادر، فرزندان و نوادگان تفسیر می‌شوند، نه هر خویشاوندی.

🔹 ماده ۸۰۷ قانون مدنی – تلف یا تغییر عین

«اگر عین موهوبه تلف شود یا به صورت دیگری درآید (مانند تبدیل شدن به بنا)، دیگر رجوع ممکن نیست.»

⚖️ نکات حقوقی و رویه‌ای مهم برای اثبات و تأیید رجوع از هبه

• دعوی تأیید رجوع از هبه، ماهیتاً دعوایی غیرمالی است و در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده است.
• واهب باید در دادخواست خود اثبات نماید که هبه معوض نبوده، عین موهوبه موجود است، موانع چهارگانه وجود ندارد.
• واهب ممکن است رجوع را صریحاً (با اظهارنامه یا دادخواست) یا ضمنی (مثلاً تصرف مجدد در مال موهوبه، اجاره دادن آن به غیر، فروش وکالتی بدون اطلاع متهب) انجام دهد.
• اقرار، شهادت، امارات و اسناد عادی نیز در اثبات وقوع هبه و تحقق رجوع قابل استناد هستند.

💡 نتیجه‌گیری برای طرح دعوای رجوع یا دفاع از آن:

چنان‌چه واهب قصد طرح دعوای رجوع از هبه داشته باشد، لازم است:

1. اثبات کند که هبه قبلاً واقع شده و قبض انجام شده است.
2. عین موهوبه موجود و تحت تصرف متهب یا شخص ثالث نیست.
3. موانع قانونی در ماده ۸۰۳ وجود ندارد.
4. اگر رجوع ضمنی بوده، با ارائه شواهد (مثل واگذاری یا اجاره) قصد خود را ثابت کند.

در مقابل، متهب می‌تواند با اثبات موارد چهارگانه‌ی ماده ۸۰۳، یا فوت واهب یا معوض بودن هبه، از دعوای رجوع دفاع کند.

📝 نمونه دادخواست تقابل به خواسته اثبات وقوع عقد شفاهی هبه ملک (غیرمنقول)

نوع دعوا: مالی – غیرمنقول
مرجع صلاحیت‌دار: دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع ملک

🟩 برگ دادخواست به دادگاه حقوقی (دعوی تقابل)

• استشهادیه محلی (یک برگ)
• معرفی شهود
• درخواست صدور قرار استماع شهادت شهود
• عنداللزوم جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری
• عنداللزوم صدور قرار تحقیق محلی
• محتویات پرونده کلاسه ……… شعبه ……… دادگاه حقوقی شهرستان ……… (موضوع دعوای اصلی) |

🔷 شرح دادخواست

ریاست محترم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان …………
با سلام و احترام؛

اینجانب، وکیل دادگستری به وکالت از آقای / خانم …………… به استناد ماده ۱۴۱ قانون آیین دادرسی مدنی، در مقام دعوای تقابل نسبت به پرونده کلاسه …………… مطروحه در شعبه … دادگاه محترم، به خواسته مطالبه سهم‌الارث از یک دستگاه آپارتمان، با تقدیم این دادخواست به استحضار می‌رساند:

مورث خواندگان (مرحوم ……) در زمان حیات خود، با قصد و رضایت کامل، در حضور شهود و با ایجاب و قبول معتبر، اقدام به تملیک رایگان یک دستگاه آپارتمان به مساحت ۱۲۸ مترمربع واقع در ……… به موکل اینجانب نموده است.
عین موهوبه پس از تحقق عقد شفاهی هبه، به تصرف و قبض موکل درآمده و موکل نیز در این ملک بیش از دو سال سکونت مستمر دارد و نسبت به آن، اقدام به انجام تعمیرات و تغییرات فیزیکی نموده است.

با فوت واهب در تاریخ …………… و اقدام خواندگان به طرح دعوای مطالبه سهم‌الارث از این ملک، ضرورت اثبات وقوع عقد هبه و آثار مترتب بر آن ایجاب می‌کند که دادگاه محترم به این دعوای تقابل رسیدگی فرماید.

با عنایت به اینکه:

• طبق بند ۱ ماده ۸۰۳ قانون مدنی، در صورتی که متهب، اولاد واهب باشد، رجوع از هبه ممکن نیست؛
• عین موهوبه در زمان حیات واهب قبض و تصرف شده است؛
• شرایط قانونی صحت عقد (مواد ۱۹۰ و ۷۹۵ تا ۸۰۵ قانون مدنی) رعایت گردیده است؛

لذا عقد واقع‌شده بین مرحوم واهب و موکل صحیح، لازم و غیرقابل رجوع بوده و دعوی مطروحه از سوی خواندگان قابلیت استماع ندارد.

🔶 درخواست نهایی

با توجه به مراتب فوق و مستنداً به مواد ۱۹۸، ۵۱۹ و ۱۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی، و همچنین مواد ۷۹۵، ۷۹۶، ۷۹۷، ۸۰۰، ۸۰۱، ۸۰۲، ۸۰۳ و ۸۰۵ قانون مدنی، صدور حکم بر اثبات وقوع عقد شفاهی هبه غیرقابل رجوع نسبت به آپارتمان موضوع دعوا، به انضمام کلیه خسارات دادرسی از باب تسبیب، مورد استدعاست.

در صورت نیاز، اینجانب آمادگی دارم شهود مربوطه را به دادگاه معرفی و استماع شهادت ایشان را تقاضا نمایم.

🖋 با تجدید احترام
وکیل خواهان دعوای تقابل: سید میثم رضویه
پروانه وکالت پایه یک دادگستری شماره ………
امضاء و مهر و اثر انگشت

🟨 نکته مهم حقوقی:

هبه، از جمله عقود عینی است و تحقق آن مستلزم قبض می‌باشد (ماده ۷۹۵ و ۸۰۰ قانون مدنی). در خصوص اموال غیرمنقول، اثبات قبض و تصرف متهب شرط صحت و تمامیت عقد است، ولو اینکه عقد به صورت شفاهی یا به موجب سند عادی واقع شده باشد.

✅ هبه نامه شفاهی | بررسی حقوقی و نحوه اثبات در دادگاه

📅 تاریخ آخرین بروزرسانی: خرداد ۱۴۰۴
✍️ توسط سید میثم رضویه و سوده مینویی | وکلای پایه یک دادگستری

🔷 هبه نامه شفاهی چیست؟

هبه نامه شفاهی یکی از اشکال عقد هبه است که به صورت کلامی و غیرمکتوب میان اشخاص انجام می‌شود. در این نوع توافق، مالک (واهب) بدون دریافت عوض، مالی را به دیگری (متهب) می‌بخشد، و توافق مزبور صرفاً در قالب لفظ و رفتار عملی طرفین (و نه سند کتبی) شکل می‌گیرد.

در فرهنگ حقوقی، چنین توافقی اگرچه معمولاً در فضای خانوادگی یا میان نزدیکان شکل می‌گیرد، اما به دلیل عدم ثبت کتبی، می‌تواند منشأ اختلافات حقوقی جدی باشد؛ به‌ویژه پس از فوت واهب یا طرح دعوای ورثه علیه متهب.

🔷 آیا هبه شفاهی اعتبار قانونی دارد؟

پاسخ مثبت است، اما با شرایط خاص. مطابق با مقررات قانون مدنی ایران، عقد هبه از جمله عقود عینی است و تنها زمانی کامل و معتبر تلقی می‌شود که:

1. ایجاب و قبول (اظهار و پذیرش بخشش) انجام شده باشد.
2. مال موضوع هبه به متهب “قبض” داده شده باشد.

📌 ماده ۷۹۸ قانون مدنی:

“هبه واقع نمی‌شود مگر با قبض متهب.”
بنابراین بدون قبض مال، حتی اگر هبه مکتوب یا رسمی هم باشد، قانوناً تحقق نیافته و فاقد اثر حقوقی است.

🔷 شرایط صحت و اعتبار هبه نامه شفاهی

برای اینکه یک هبه شفاهی معتبر شناخته شود، باید همه ارکان قانونی هبه فراهم باشد:

✅ ۱. اهلیت و رضایت واهب

واهب باید بالغ، عاقل، رشید و دارای اختیار باشد. اگر شخص در زمان اعلام هبه، در شرایط روحی یا جسمی خاصی باشد (مثلاً بیماری لاعلاج در بستر مرگ)، احتمال بطلان یا تزلزل عقد بالا می‌رود.

✅ ۲. معین بودن مال موهوبه

مال باید مشخص، موجود و قابل تملیک باشد (مثلاً یک دستگاه آپارتمان، یک واحد مغازه، یا یک خودرو). ابهام در موضوع هبه، باعث بطلان عقد خواهد شد.

✅ ۳. قبض توسط متهب

این مهم‌ترین رکن عقد هبه است. اگر متهب مالی را که به او هبه شده تحویل نگیرد (قبض نکند)، عقد کامل نیست. قبض ممکن است از طریق تحویل فیزیکی، سکونت، استفاده مستمر یا انجام تصرفات مالکانه صورت گیرد.

✅ ۴. قصد و رضای طرفین

واهب باید به قصد تملیک رایگان و بدون اجبار، و متهب به قصد تملک رایگان مال را بپذیرد.

🔷 نمونه‌ای از هبه شفاهی معتبر در دعاوی خانوادگی

فرض کنید پدری در جمع خانواده اعلام می‌کند:

“این آپارتمان را به پسرم هبه کردم؛ از این به بعد متعلق به اوست.”

اگر فرزند بلافاصله در آن ملک سکونت کند، تغییراتی در ملک ایجاد نماید و وراث نیز در زمان حیات پدر، به این موضوع علم داشته باشند، در صورت شهادت شهود و ارائه استشهادیه محلّی یا اسناد قبض، این هبه قابل اثبات در دادگاه خواهد بود.

🔷 چالش‌ها و نحوه اثبات هبه شفاهی در دادگاه

برای اثبات وقوع هبه شفاهی، راهکارهای قانونی متعددی وجود دارد:

⚖️ دلایل قابل ارائه:

• شهادت شهود (افرادی که هنگام وقوع عقد حاضر بوده‌اند)
• استشهادیه محلی درباره قبض مال
• گزارشات محلی یا صورت‌جلسات کلانتری
• تصاویر و مستندات مربوط به تصرف و تغییرات در مال موهوبه
• اجازه‌نامه‌ها یا گفتارهای شفاهی واهب (مثلاً در پیامک یا فایل صوتی)

⚠️ نکته مهم:

در صورت عدم ارائه دلیل محکمه‌پسند مبنی بر وقوع عقد و قبض مال قبل از فوت واهب، دادگاه به نفع وراث حکم خواهد داد و مال مزبور جزء ماترک خواهد بود.

🔷 جایگاه قانونی هبه به اولاد (فرزند)

مطابق ماده ۸۰۳ قانون مدنی:

“بعد از قبض، واهب نمی‌تواند رجوع کند؛ مگر در صورتی که متهب اولاد واهب نباشد…”

✅ یعنی اگر پدر (واهب) مالی را به فرزندش (متهب) هبه کند و قبض نیز انجام شود، دیگر حتی خود واهب هم حق رجوع ندارد. این موضوع در دعاوی میان فرزندان و وراث دیگر، اهمیت بالایی دارد.

🔷 آیا می‌توان از دادگاه درخواست صدور سند مالکیت نمود؟

بله. پس از اثبات وقوع هبه شفاهی و قبض، در صورتی که ملک موهوبه سابقه ثبتی داشته یا امکان ثبت آن فراهم باشد، می‌توانید از طریق تنظیم دادخواست:

«الزام به تنظیم سند رسمی بر مبنای هبه نامه شفاهی محقق‌شده»
اقدام کنید؛ مشروط بر آنکه شرایط صحت عقد و قبض اثبات شده باشد.

🟢 نتیجه‌گیری

هبه شفاهی اگرچه فاقد سند رسمی و نوشتاری است، اما در صورت تحقق ارکان قانونی (ایجاب، قبول، قبض) و ارائه ادله اثباتی مناسب، در محاکم قضایی قابلیت استماع و اثبات دارد. وکلای متخصص می‌توانند با تنظیم دادخواست تقابل، شهادت شهود و جلب نظر کارشناس، دعوای هبه شفاهی را مستند و موفق مدیریت نمایند.

📍 تماس با وکلای متخصص در دعاوی هبه در کاشان

👨‍⚖️ سید میثم رضویه و 👩‍⚖️ سوده مینویی
وکلای پایه یک دادگستری | کارشناسان ارشد حقوق
📌 کاشان، بلوار دانش، دانش ۲۳، مجتمع امین، طبقه چهارم
📞 ۰۳۱-۵۵۸۰۱۰۴۱
📱 : ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷
🌐 www.vakilkashan.com