مقدمه
نظامهای حقوقی برای حمایت از کارکنان دولت و نهادهای عمومی و حتی بخش خصوصی، علاوه بر پیشبینی مقررات بازنشستگی و ازکارافتادگی، سازوکاری برای حمایت از بازماندگان مستخدم متوفی ایجاد کردهاند که در قوانین ایران تحت عنوان «حقوق وظیفه» یا «مستمری بازماندگان» شناخته میشود. این نهاد حقوقی در واقع پیوندی میان حقوق استخدامی، حقوق مدنی (ارث) و فقه اسلامی (نفقه و ضمان بیتالمال) برقرار میسازد. هدف اصلی، جلوگیری از بروز فقر و بیسرپرستی در خانواده کارمندان پس از فوت ایشان است.
بر اساس ماده ۲۸ فصل ششم قانون، میزان حقوق وظیفه و نحوه تقسیم آن میان بازماندگان (اعم از زوجه دائم، فرزندان و سایر وراث قانونی) به طور دقیق تبیین شده است. در این مقاله تلاش میشود علاوه بر تحلیل حقوقی این ماده و مواد مرتبط، از منظر فقهی نیز جایگاه این حقوق بررسی گردد.
آیا میدانید پس از فوت کارمند یا بازنشسته، کدام یک از اعضای خانواده حق دریافت مستمری یا حقوق وظیفه را دارند؟
آیا ازدواج مجدد زن مانع دریافت مستمری میشود؟
آیا فرزندان دختر یا پسر هم میتوانند از حقوق وظیفه والدین خود برخوردار شوند؟
و مهمتر از همه، این حقوق چگونه میان زوجه، فرزندان و سایر وراث قانونی تقسیم میشود؟
این پرسشها از جمله پرتکرارترین دغدغههای خانوادگی در دادگاهها و دیوان عدالت اداری هستند. موضوعی که ارتباط مستقیم با سایر مسائل حقوق خانواده مانند مهریه، نفقه، حضانت فرزند، طلاق و ارث دارد و در صورت ناآگاهی از قوانین و رویههای قضایی، میتواند به تضییع حقوق بازماندگان منجر شود.
برای همین، حضور یک وکیل متخصص خانواده که علاوه بر تسلط بر قوانین مدنی، با دعاوی مرتبط با بازنشستگی و مستمری نیز آشنایی داشته باشد، میتواند مسیر رسیدگی به پرونده را بسیار کوتاهتر و حقوق خانواده را تضمین کند.
در این مقاله، بهطور جامع به بررسی حقوق وظیفه و مستمری بازماندگان، مبانی فقهی و قانونی آن، رویههای قضایی و ارتباط آن با حقوق خانواده میپردازیم تا راهنمایی کامل برای خانوادهها، دانشجویان حقوق و وکلای محترم باشد.
این پرسشها از جمله پرتکرارترین دغدغههای خانوادگی در دادگاهها و دیوان عدالت اداری هستند. موضوعی که ارتباط مستقیم با سایر مسائل حقوق خانواده مانند مهریه، نفقه، حضانت فرزند، طلاق و ارث دارد و در صورت ناآگاهی از قوانین و رویههای قضایی، میتواند به تضییع حقوق بازماندگان منجر شود.
برای همین، حضور یک وکیل متخصص خانواده که علاوه بر تسلط بر قوانین مدنی، با دعاوی مرتبط با بازنشستگی و مستمری نیز آشنایی داشته باشد، میتواند مسیر رسیدگی به پرونده را بسیار کوتاهتر و حقوق خانواده را تضمین کند.
در این مقاله، بهطور جامع به بررسی حقوق وظیفه و مستمری بازماندگان، مبانی فقهی و قانونی آن، رویههای قضایی و ارتباط آن با حقوق خانواده میپردازیم تا راهنمایی کامل برای خانوادهها، دانشجویان حقوق و وکلای محترم باشد.
بخش اول – مبانی حقوقی حقوق وظیفه و مستمری
۱. تعریف حقوق وظیفه و مستمری
- حقوق وظیفه: مبلغی است که در صورت فوت یا ازکارافتادگی کارمند، به بازماندگان وی پرداخت میشود.
- مستمری: استمرار پرداخت این حقوق به بازماندگان واجد شرایط.
در قوانین استخدامی و تأمین اجتماعی، این نهاد نوعی تضمین مالی اجتماعی محسوب میشود که با ماهیت ارث تفاوت دارد، چراکه از اموال متوفی ناشی نشده بلکه از صندوق بازنشستگی یا بیتالمال پرداخت میگردد.
۲. اشخاص ذیحق
بر اساس ماده ۲۸ و مواد ۸ و ۸۷ قانون استخدام کشوری:
- زوجه دائم متوفی: بدون محدودیت زمانی، حتی در صورت ازدواج مجدد.
- فرزندان اناث: تا زمانی که شاغل یا همسر نداشته باشند.
- فرزندان ذکور: تا ۲۰ سالگی و در صورت ادامه تحصیل تا ۲۵ سالگی یا در صورت ازکارافتادگی دائم.
- پدر و مادر در کفالت متوفی: مشروط به نداشتن شوهر (برای مادر) یا اثبات نیازمندی.
- نوادگان: در صورت فوت پدر و تحت کفالت بودن.
۳. ازدواج مجدد زوجه
در ماده ۲۸ تصریح شده که ازدواج مجدد مانع دریافت مستمری نیست. این حکم با قانون مدنی در باب نفقه متفاوت است و بیشتر ماهیت حمایتی دارد.
۴. تعدد زوجات
اگر متوفی چند همسر دائم داشته باشد، حقوق وظیفه بین آنها به تساوی تقسیم میشود. این قاعده با مقررات ارث که سهم همسر یک هشتم یا یک چهارم است تفاوت دارد، زیرا حقوق وظیفه ارث نیست بلکه کمک معیشتی از صندوقها است.
بخش دوم – تحلیل فقهی
۱. جایگاه حقوق وظیفه در فقه
فقها در منابع کلاسیک اصطلاح «حقوق وظیفه» را مطرح نکردهاند، اما قواعدی مانند:
- ضمان بیتالمال نسبت به عیال و بازماندگان مجاهدین و کارگزاران
- قاعده لاضرر و نفی عسر و حرج
- وجوب نفقه بر عهده سرپرست
به روشنی مبنای فقهی این نهاد را تأمین میکند. امام علی (ع) در نامهها و سیره حکومتی خود تصریح داشتند که کارگزاران و خانواده آنان باید تحت پوشش بیتالمال باشند.
۲. تفاوت با ارث
در فقه، ارث انتقال داراییهای متوفی به وراث است. اما حقوق وظیفه از اموال متوفی ناشی نمیشود، بلکه یک حق مالی اعتباری است که دولت یا صندوق بازنشستگی به حکم قانون بر عهده میگیرد. بنابراین ماهیت آن «ارث» نیست بلکه «حق مستحدث» است.
۳. ازدواج مجدد زوجه
از منظر فقهی، با ازدواج مجدد تکلیف نفقه از همسر قبلی ساقط میشود. اما چون حقوق وظیفه ماهیت نفقه ندارد و حمایت اجتماعی است، ازدواج مانع آن نمیشود. این تفاوت ناشی از ماهیت اعتباری-حمایتی حقوق وظیفه است.
۴. تقسیم برابر میان همسران
فقها در باب ارث، سهم همسران را برابر ندانستهاند، بلکه مجموع سهم زوجات یک هشتم یا یک چهارم است. اما قانونگذار در حقوق وظیفه، تقسیم برابر را پذیرفته که نشانگر ماهیت غیرارثی و حمایتی آن است.
بخش سوم – مقایسه تطبیقی
- در نظام حقوقی فرانسه و آلمان، مستمری بازماندگان به همسر و فرزندان پرداخت میشود و ازدواج مجدد میتواند سبب قطع یا کاهش آن گردد.
- در ایران با رویکرد فقهی-اجتماعی، ازدواج مجدد زن مانع بهرهمندی نیست، که نشانگر حمایت بیشتر از زنان بیسرپرست است.
بخش چهارم – نقد و تحلیل
۱. مزایا
- تضمین معیشت بازماندگان
- کاهش فقر پس از فوت کارمند
- تطبیق با مبانی اسلامی در حمایت از خانواده
- چالشها
- عدم هماهنگی با قواعد ارث در برخی موارد (مانند تعدد زوجات)
- تفاوت شرایط بین صندوقها (کشوری، لشکری، تأمین اجتماعی)
- بروز تعارض با اصول عدالت در برخی تقسیمبندیها
پرسشهای متداول درباره حقوق وظیفه و مستمری بازماندگان
۱. آیا ازدواج مجدد زن باعث قطع حقوق وظیفه میشود؟
خیر. طبق ماده ۲۸، ازدواج مجدد مانع دریافت مستمری نیست. تنها در صورتی که زن از محل دیگری مستمری دریافت کند، بیشترین مستمری ملاک عمل قرار میگیرد.
۲. تفاوت حقوق وظیفه با ارث چیست؟
حقوق وظیفه بخشی از ترکه متوفی نیست و از صندوق بازنشستگی پرداخت میشود. ارث از دارایی متوفی به وراث منتقل میشود، در حالی که مستمری یک حق حمایتی اجتماعی است.
۳. فرزندان دختر تا چه زمانی مستحق دریافت مستمری هستند؟
تا زمانی که شاغل یا همسر نداشته باشند و در صورت ادامه تحصیل، حداکثر تا ۲۵ سالگی.
۴. فرزندان پسر تا چه زمانی میتوانند از حقوق وظیفه استفاده کنند؟
تا ۲۰ سالگی و در صورت ادامه تحصیل تا ۲۵ سالگی. اگر فرزند پسر دچار ازکارافتادگی دائم باشد، بدون محدودیت زمانی مستحق دریافت خواهد بود.
۵. در صورت تعدد زوجات، حقوق وظیفه چگونه تقسیم میشود؟
حقوق وظیفه به طور مساوی بین همسران دائم متوفی تقسیم میشود، برخلاف ارث که سهم همسران یکهشتم یا یکچهارم است.
۶. آیا پدر و مادر متوفی هم میتوانند حقوق وظیفه دریافت کنند؟
بله، به شرط اینکه در کفالت متوفی باشند. مادر نیز باید فاقد شوهر باشد تا بتواند از این حق استفاده کند.
۷. آیا حقوق وظیفه به نوهها هم تعلق میگیرد؟
در صورتی که پدر نوه فوت کرده و نوه تحت کفالت متوفی باشد، میتواند از حقوق وظیفه بهرهمند شود.
۸. آیا حقوق وظیفه قابل انتقال یا توقیف است؟
خیر. این حقوق جنبه حمایتی دارد و قابل انتقال به غیر یا توقیف بابت بدهیها نیست.
۹. تفاوت حقوق وظیفه در صندوقهای مختلف (کشوری، لشگری، تأمین اجتماعی) چیست؟
اصل حکم در همه صندوقها مشابه است، اما در جزئیات (مانند نحوه محاسبه، میزان پرداخت و شرایط اثبات کفالت) ممکن است تفاوتهایی وجود داشته باشد.
۱۰. آیا امکان جمع شدن چند مستمری وجود دارد؟
بله، اما طبق ماده ۲۸ در صورت تعلق چند مستمری به یک فرد، بیشترین مبلغ ملاک عمل خواهد بود.
جدول مقایسه حقوق وظیفه، ارث و نفقه
| موضوع | حقوق وظیفه (مستمری بازماندگان) | ارث | نفقه |
|---|---|---|---|
| منشأ حقوقی | قانون استخدام کشوری، تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی | قانون مدنی و قواعد ارث در فقه اسلامی | قانون مدنی و تکلیف شرعی و قانونی سرپرست |
| ماهیت | حق اعتباری و حمایتی – نه جزء ترکه | انتقال داراییهای متوفی به وراث | تکلیف مالی شوهر یا پدر نسبت به همسر و فرزندان |
| منبع پرداخت | صندوق بازنشستگی، بیتالمال یا سازمان بیمهگر | اموال و داراییهای شخص متوفی | اموال و دارایی سرپرست خانواده |
| اشخاص ذیحق | همسر دائم، فرزندان، پدر و مادر در کفالت، نوادگان | کلیه وراث قانونی مطابق طبقات ارث | همسر دائم و فرزندان در حیات سرپرست |
| اثر ازدواج مجدد زن | مانع دریافت نیست (زن همچنان مستحق است) | تاثیری ندارد | با ازدواج مجدد، نفقه از شوهر سابق ساقط میشود |
| مدت بهرهمندی فرزندان | دختران: تا زمان ازدواج یا اشتغال – پسران: تا ۲۰ سالگی یا ۲۵ سالگی در صورت تحصیل/ازکارافتادگی | بدون محدودیت (ارث دائمی است) | تا زمان بلوغ یا توانایی مالی خود فرزند |
| تقسیم میان چند همسر | به تساوی تقسیم میشود | مجموع سهم زوجات: یک هشتم یا یک چهارم | نفقه هر زن بهطور مستقل بر عهده شوهر است |
| قابلیت توقیف یا انتقال | قابل انتقال یا توقیف نیست (جنبه حمایتی دارد) | قابل انتقال، توقیف و تقسیم بین وراث | قابل مطالبه و الزام قضایی |
| مبنای فقهی | قاعده لاضرر، حفظ نظام، حمایت بیتالمال از بازماندگان | قواعد ارث در قرآن و سنت | وجوب نفقه بر عهده زوج و والدین |
این جدول بهخوبی نشان میدهد که حقوق وظیفه نه ارث است و نه نفقه، بلکه یک حق مستقل اجتماعی برای حمایت از بازماندگان است.
رویه قضایی در خصوص حقوق وظیفه و مستمری بازماندگان
۱. آرای دیوان عدالت اداری
دیوان عدالت اداری به عنوان مرجع اصلی رسیدگی به شکایات از تصمیمات سازمانهای بازنشستگی و صندوقهای بیمهای، نقش مهمی در تعیین حدود و ثغور حقوق وظیفه دارد. برخی از نمونههای رویه:
- رأی شماره ۹۴۰۹۹۷۰۹۰۵۸۰۰۲۴۴ – هیأت عمومی دیوان عدالت اداری
موضوع: ازدواج مجدد زوجه متوفی مانع دریافت مستمری نیست.
استدلال: قانونگذار در ماده ۲۸ صراحتاً بیان کرده که ازدواج مجدد مانع پرداخت مستمری نمیشود و سازمانهای بازنشستگی نمیتوانند برخلاف آن عمل کنند. - رأی شماره ۹۱۰۹۹۷۰۹۰۵۸۰۰۴۳۵ – شعبه دیوان عدالت اداری
موضوع: اثبات کفالت مادر متوفی
استدلال: صرف ادعا کافی نیست، بلکه مادر باید نیاز مالی و وابستگی خود به درآمد متوفی را ثابت کند تا از حقوق وظیفه بهرهمند شود. - آرای متعدد در خصوص فرزندان پسر دانشجو
دیوان عدالت اداری در رویه ثابت خود، ادامه تحصیل در دانشگاه معتبر را کافی برای تمدید دریافت مستمری تا ۲۵ سالگی دانسته است، حتی اگر دانشجو مشغول خدمت وظیفه عمومی باشد.
۲. آرای دیوان عالی کشور
دیوان عالی کشور در مقام تفسیر قوانین حمایتی، بیشتر بر ماهیت غیرارثی و حمایتی حقوق وظیفه تأکید کرده است.
- رأی وحدت رویه شماره ۶۱۷ – دیوان عالی کشور
موضوع: ماهیت حقوق وظیفه
استدلال: حقوق وظیفه جزء ترکه متوفی نیست و قابل توقیف یا تقسیم بین سایر وراث نمیباشد. این حق به صورت مستقیم به افراد واجد شرایط تعلق میگیرد. - رأی وحدت رویه شماره ۷۶۲ – دیوان عالی کشور
موضوع: جمع شدن چند مستمری
استدلال: در صورت تعلق چند مستمری به یک فرد، بیشترین مبلغ ملاک عمل است و سایر مستمریها قابل جمع نیستند.
۳. اهمیت رویه قضایی
۱. رفع تعارض در تفسیر قوانین بین صندوقهای بازنشستگی
۲. حمایت واقعی از بازماندگان مطابق نیت قانونگذار
۳. ایجاد وحدت رویه و اطمینان برای وکلا و ذینفعان
مبانی فقهی و حقوقی دعاوی خانواده در نظام حقوقی ایران
نهاد خانواده، بنیادیترین رکن هر جامعهای است و همواره در فقه اسلامی و حقوق موضوعه ایران جایگاه ویژهای داشته است. در واقع، بسیاری از احکام شرعی و قوانین مدنی در راستای حمایت از بنیان خانواده و تنظیم روابط اعضای آن وضع شده است. اهمیت این موضوع به قدری است که حتی دعاوی مربوط به خانواده در دادگاهها دارای شعب تخصصی است تا رسیدگی به اختلافات با سرعت، دقت و در عین حال با رعایت مصالح خانوادگی صورت گیرد.
در این مقاله تلاش میکنیم ضمن بررسی مبانی فقهی و حقوقی خانواده، موضوعات کلیدی چون نفقه، حضانت، ارث، مهریه و طلاق را به تفصیل بیان کنیم و نشان دهیم که چگونه فقه اسلامی و قوانین مدنی ایران در تعامل با یکدیگر، چارچوبی جامع برای حمایت از حقوق زن، مرد و فرزندان در خانواده ترسیم کردهاند.
بند اول: نفقه در فقه و حقوق
۱. مبنای فقهی نفقه
در فقه اسلامی، نفقه به معنای تأمین هزینههای متعارف زندگی زن توسط شوهر است. قرآن کریم در آیه ۳۴ سوره نساء به صراحت بیان میدارد: «الرِّجالُ قَوّامُونَ عَلَی النِّساء…» که یکی از جلوههای قوامیت، تأمین معاش خانواده توسط مرد است. فقها نفقه را واجب عینی دانستهاند و ترک آن از سوی شوهر، ضمانآور است.
۲. جایگاه نفقه در قانون مدنی
طبق ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، در عقد دائم، نفقه زن بر عهده شوهر است. همچنین مطابق ماده ۱۱۰۷، نفقه شامل مسکن، البسه، غذا، اثاث منزل و هزینههای درمانی متعارف میشود. در دعاوی خانوادگی، مطالبه نفقه یکی از پرتکرارترین دعاوی است که میتواند هم برای گذشته (نفقه معوقه) و هم برای آینده مطرح شود.
بند دوم: حضانت فرزندان
۱. مبانی فقهی حضانت
فقها حضانت را حق و تکلیف مشترک والدین نسبت به فرزندان دانستهاند. حضانت صرفاً حق والدین نیست، بلکه تکلیف شرعی آنها نیز هست؛ چرا که غفلت از تربیت و پرورش کودک میتواند منجر به تضییع حقوق طفل گردد.
۲. مقررات قانونی حضانت
قانون مدنی در مواد ۱۱۶۸ تا ۱۱۷۹، حضانت را به طور کامل تبیین کرده است. مطابق ماده ۱۱۶۹، حضانت طفل تا هفت سالگی با مادر و پس از آن با پدر است. با این حال، مصلحت طفل همواره ملاک اصلی دادگاه است. اختلاف در حضانت یکی از مهمترین دعاوی خانوادگی است که به وکیل متخصص نیاز دارد.
بند سوم: مهریه
۱. مبنای فقهی مهریه
مهریه، مالی است که به موجب عقد نکاح بر ذمه شوهر قرار میگیرد. در فقه اسلامی، مهر نشانه احترام به زن و تعهد مرد به استواری خانواده است. روایات متعدد بر لزوم پرداخت فوری یا عندالمطالبه مهریه تأکید دارند.
2. مهریه در قوانین ایران
طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به محض وقوع عقد نکاح، زن مالک مهریه میشود و میتواند هرگونه تصرفی در آن داشته باشد. دعاوی مربوط به مطالبه مهریه، توقیف اموال و حتی اعسار از پرداخت مهریه از جمله پروندههای مهم در دادگاه خانواده است.
بند چهارم: ارث در خانواده
۱. ارث از دیدگاه فقه
ارث یکی از نهادهای مهم در فقه اسلامی است که موجب انتقال قهری اموال متوفی به ورثه میشود. قرآن کریم در سوره نساء (آیات ۱۱، ۱۲ و ۱۷۶) سهمالارث افراد را به صراحت مشخص کرده است.
۲. مقررات ارث در قانون مدنی
مواد ۸۶۱ به بعد قانون مدنی، ارث را به تفصیل بیان کردهاند. دعاوی تقسیم ارث، مطالبه سهمالارث و اعتراض به تقسیم ترکه از جمله دعاوی رایج خانوادگی است که معمولاً بدون حضور وکیل متخصص به پیچیدگیهای جدی میانجامد.
بند پنجم: طلاق و انحلال نکاح
۱. طلاق در فقه اسلامی
فقها طلاق را از جمله احکام امضایی اسلام میدانند؛ یعنی نهادی که در جوامع بشری وجود داشته و اسلام آن را با شرایط خاص پذیرفته است. در روایات آمده است: «ابغض الحلال الی الله الطلاق» (طلاق مبغوضترین حلال نزد خداوند است).
۲. طلاق در قوانین ایران
مطابق قانون مدنی و قانون حمایت خانواده، طلاق دارای شرایط و تشریفات خاصی است. طلاق میتواند به درخواست زوج، زوجه یا به صورت توافقی باشد. دعاوی طلاق یکی از مهمترین حوزههای تخصصی وکالت خانواده است که نیاز به دقت فراوان و تسلط به رویه قضایی دارد.
نتیجهگیری و معرفی خدمات وکیل خانواده در کاشان
آنچه بیان شد، تنها بخشی از گستره وسیع حقوق خانواده در نظام حقوقی ایران است. مسائلی مانند نفقه، حضانت، مهریه، ارث و طلاق نهتنها پیچیدگیهای قانونی دارند، بلکه در عمل نیز با مشکلات فراوانی همراهاند. حضور یک وکیل متخصص و با تجربه در این زمینه میتواند بهترین تضمین برای احقاق حقوق طرفین باشد.
🔹 سید میثم رضویه و سوده مینوئی وکیل پایهیک دادگستری ، با سالها تجربه در پروندههای خانوادگی، آماده ارائه خدمات تخصصی در حوزههای زیر است:
- دعاوی مطالبه نفقه و نفقه معوقه
- حضانت فرزندان و ملاقات طفل
- مطالبه و اجرا یا تقسیط مهریه
- تقسیم ارث و ترکه
- دعاوی طلاق (توافقی، به درخواست زوج یا زوجه)
📍 نشانی دفتر: کاشان، بلوار دانش، دانش ۲۳، مجتمع امین، طبقه ۴
📞 تلفن تماس: ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷ – 09138610429 – ۰۳۱۵۵۸۰۱۰۴۱
اگر درگیر دعاوی خانوادگی هستید و به دنبال راهکار قانونی و مطمئن میگردید، مشاوره با وکیل متخصص میتواند مسیر شما را هموار و حقوق شما را تضمین کند.
نتیجهگیری و معرفی خدمات وکیل خانواده
مسائل خانوادگی مانند نفقه، حضانت، ارث، مهریه و طلاق، نهتنها از منظر فقهی و حقوقی پیچیدگیهای فراوانی دارند، بلکه در عمل نیز با حساسیتهای عاطفی، روانی و اجتماعی همراهاند. ازاینرو، طرح چنین دعاوی بدون بهرهگیری از دانش و تجربهی یک وکیل متخصص خانواده، میتواند منجر به تضییع حقوق طرفین و حتی طولانیشدن روند رسیدگی شود.
🔹 در این راستا، سید میثم رضویه و سوده مینوئی وکیل پایه یک دادگستری ، با تجربه گسترده در دعاوی خانواده در کاشان، آماده ارائه خدمات حرفهای در زمینههای زیر است:
- مطالبه و دفاع در پروندههای نفقه و نفقه معوقه
- طرح و پیگیری دعاوی حضانت و ملاقات فرزند
- اجرای کامل یا تقسیط مهریه
- مشاوره و پیگیری در زمینه ارث و تقسیم ترکه
- رسیدگی به دعاوی طلاق (توافقی، به درخواست زوج یا زوجه)
📍 نشانی: کاشان، بلوار دانش، دانش ۲۳، مجتمع امین، طبقه چهارم
📞 تلفن: ۰۹۱۳۳۶۳۷۳۶۷ – ۰۳۱۵۵۸۰۱۰۴۱
✅ اگر شما یا نزدیکانتان با موضوعات خانوادگی مواجه هستید، مشاوره با وکیل متخصص میتواند مسیر رسیدگی را کوتاهتر، مطمئنتر و حقوق شما را تضمین کند.
